wtorek, 31 lipca 2012

Chomiki to zwierzęta śpiące w ciągu dnia i dlatego w trakcie naszych odwiedzin w sklepie zoologicznym z zasady śpią lub odpoczywają. Zdrowy chomik wyrwany ze snu wyjdzie na powitanie nowym właścicielom. Jeżeli przebudzone zwierzątko jest powolne i ospałe, to znak, że może być chore. Należy zwrócić uwagę również na lśniące futerko, czysty zadek (brudne okolice odbytu mogą być oznaką biegunki), oddech (głośny oddech może być sygnałem kłopotów z układem oddechowym) i bystre oczka. Wybierając chomika, należy uważnie przyjrzeć się klatce, w której był trzymany – jeżeli znajduje się w niej zbyt wiele zwierząt, a klatka jest brudna, istnieje ryzyko, że chomik jest chory. Pamiętajmy, że widoczne ciemne plamki na biodrach chomika nie są oznaka choroby. Ciemne plamki w tych okolicach to gruczoły zapachowe, które nie zawsze są pokryte sierścią.

opieka_pielegnacja_1






Ruch to podstawa

Jeżeli chomik nie ma okazji do ćwiczeń, stanie się ociężały i zacznie chorować. Oswojony i możliwie posłuszny chomik może biegać po mieszkaniu właścicieli. Jednak trzeba pamiętać, że ludzkie domostwa są pełne niebezpiecznych dla zwierzątka pułapek, więc rejony odkrywane przez naszego ulubieńca muszą być odpowiednio przygotowane. Pamiętajmy też, że chomiki to gryzonie! Wszelkie kable i trujące rośliny muszą być usunięte z chomiczego wybiegu.


Karuzele są świetne… do czasu !

opieka_pielegnacja_7Niektóre klatki dla chomików są standardowo wyposażone w karuzele (kołowrotki). Zabudowane karuzele są bezpieczniejsze od drucianych, które często bywają przyczyną kontuzji delikatnych łapek. Chomiki uwielbiają zabawy we wnętrzu i na powierzchni karuzeli. W trakcie takich zabaw potrafią biec aż 8 kilometrów dziennie! Niektóre chomiki w ferworze zabawy zapominają o zmęczeniu i biegną aż do utraty tchu. Z tego względu niektóre chomiki nie powinny mieć stałego dostępu do kołowrotka.


Chodziki – popularne kule

Chodzik dla chomika, czyli tzw. kula – przyjęło się, że pomaga zwierzętom zachować sprawność i pozwala poznać nowe zakamarki. Nie jest to prawdą. Chomik znajdujący się w kuli może mieć ograniczony dostęp powietrza w ruchu, gdyż często otwory są zbyt małe. Chomiki poruszają się wykorzystując głównie zapach oraz wąsy czuciowe. Takiej możliwości w kuli nie mają, muszą się kierować słabo rozwiniętym zmysłem wzroku, dodatkowo ograniczonym plastikowymi ściankami. Podczas poruszania się w kuli zwierzę może mieć problemy z obieraniem kierunku, często biega prosto przed siebie, obijając się o ściany, czy inne przeszkody na drodze. Należy pamiętać, jeśli już musimy włożyć zwierzę do kuli, że przebywanie chomika w chodziku musi odbywać się pod okiem właściciela, który uchroni zwierzątko przed niebezpieczeństwem schodów lub otwartych drzwi. Pamiętajmy również, by nie pozwalać na zbyt długie przebywanie w chodziku. Zdecydowanie odradzamy korzystanie z kul.


Labirynty !

opieka_pielegnacja_6Doskonałym wybiegiem dla chomika jest duży, wysoki karton, który możemy urozmaicić wieloma zabawkami, jak: mniejsze pudełka, tekturowe rurki i drabinki. Wasz chomik polubi zwiedzanie placu zabaw, który może być inaczej aranżowany przy każdej nowej zabawie.


Rodzaje futra u chomików syryjskich

U chomika syryjskiego spotkać można cztery rodzaje futra. Są to następująco: futro krótkowłose, długowłose, satynowe i rex. Poniżej przedstawione zostaną one dokładniej.


Futro krótkowłose

chomik_syryjski_01Jest to naturalny rodzaj futra, występuje u dzikich chomików syryjskich na wolności. Futro jest bardzo krótkie, prawie jak plusz. Pod palcami czuć go jak aksamit. Powinno być miękkie i bardzo gęste, szczególnie w okolicach brzucha. Jeśli futro chomika krótkowłosego uczeszemy „pod włos”, czyli od strony ogona w kierunku głowy, pojedyncze włoski powinny wrócić same na miejsce, bez ukazania gołej skóry. Futerko składa się jak gdyby z dwóch warstw – wierzchniej błyszczącej i prostej, oraz spodniej (poszycia), które jest bardzo gęste i zbite – włosy te są lekko pofalowane. Na takim futrze bardzo ładnie widać różne barwy, dlatego polecane jest do hodowli chomików trójkolorowych, łaciatych i pasiastych.
Ponieważ krótkie futro występuje w naturze u chomików syryjskich, oznacza to, że decyduje o nim gen dominujący. Wszystkie pozostałe mutacje futra będą genami recesywnymi. Oznacza to, że aby otrzymać w wyniku hodowli chomika o innym rodzaju futra, oboje rodziców muszą w sobie nosić geny recesywne. Jeśli tylko jeden chomik będzie miał inne futro a drugi będzie krótkowłosy, to i tak najprawdopodobniej urodzą się tylko krótkowłose chomiki (istnieje również małe prawdopodobieństwo urodzenia się z takiego sparowania chomika o genach recesywnych).
Niektóre zwierzęta krótkowłose, posiadające długowłosych przodków mogą mieć futro odrobinę dłuższe, niż standard – ale ciągle jeszcze nie długowłose. Takie futro nie wraca na swoje miejsce po uczesaniu „pod włos”, tak jak w przypadku prawdziwego krótkowłosego. Taka mutacja nie wpływa na zdrowie chomika. Jest to dość często spotykany przypadek – jest mało chomików o czystym rodzaju futra.


Futro długowłose

chomik_syryjski_02Futro chomików długowłosych powinno być bardzo gęste, czuć je pod palcami jakby było bardzo puszyste, jak puszek z dojrzałego koszyczka kwiatowego ostu, lub koszyczka bawełny. Jest bardzo miękkie. Czasami może się zdarzyć, że futro długowłose ma podobną strukturę włosa do chomików krótkowłosych, czyli czuć je jak aksamit. Z tej przyczyny, jeśli ktoś nie jest uczulony na chomika krótkowłosego, może być uczulony na długowłosego – lub na odwrót. Futro powinno mieć tę samą długość na całym obszarze, gdzie jest długowłose. W okolicach pyszczka futro jest zawsze zdecydowanie krótsze. Na podbrzuszu futro powinno być jeszcze gęstsze niż na grzbiecie. Włosy ulegają bardzo łatwo sfilcowaniu, dlatego też takie chomiki powinny być specjalnie pielęgnowane, a ich futro czesane. Futro filcuje się, ponieważ chomiki w naturze mają krótkie włosy, i nie wykształciły u siebie odruchu „wyczesywania”. Często jest też tak, że futro jest zbyt długie i chomik nie dostanie do końców łapkami.
Futro długowłose nie jest jednakowo rozłożone u chomików różnej płci. Jest to uzależnione od różnic w hormonach. Samce mają najczęściej dłuższe futro w tylniej części ciała – wygląda to jak spódniczka. Jej część „spływa” z kręgosłupa na boki chomika. Długość takiego futra może być bardzo różna, może osiągać nawet do 8 centymetrów. Samiczki mają dużo krótszą sierść niż samce, ale jest ona bardziej równomiernie rozłożona na całym ciele. U starszych samic pojawić się mogą z wiekiem tu i ówdzie pęczki dłuższego futra naokoło tylniej części ciała, ponieważ ich hormony ulegają zmianie z czasem. U bardzo dużej ilości chomików długowłosych tylko część ciała pokryta jest długimi włosami (takie jakby pęczki włosów). Reszta jest krótkowłosa.
Chomiki długowłose występują we wszystkich odmianach kolorystycznych – przy czym, futro takie najlepiej prezentuje się w wariacjach jednokolorowych. Małe plamki i wzory na ciele ulegają zatarciu, bo długie włosy nie układają się tak jak krótkie i mieszają się ze sobą.
Gen długowłosy jest recesywny, to znaczy, że aby urodziły się w miocie chomiki długowłose, oboje rodzice muszą nosić w sobie również geny długowłose (rodzice mogą być długowłosi, lub jako chomiki krótkowłose nosić w sobie recesywny gen długowłosy). Jeśli sparuje się dwa chomiki długowłose to otrzyma się w miocie tylko długowłose maluszki. W przypadku sparowania chomika długowłosego z krótkowłosym (czystym krótkowłosym) to otrzyma się w miocie tylko chomiki krótkowłose. Jeśli sparujemy chomika długowłosego z krótkowłosym (noszącym w sobie recesywny gen długowłosy) to część nowo narodzonych młodych będzie krótkowłosa (większość), a pozostałe będą długowłose.
Należy pamiętać, że samiczki z natury mają futro krótsze od samców, i nie powinny być z tego powodu dyskryminowane.
Futro długowłose może być mieszane z futrem satynowym oraz rex.


Futro satynowe

chomik_syryjski_03Chomiki satynowe mają głęboko błyszczące futro. Każdy jeden włos błyszczy. Futro jest miękkie i bardzo gęste. Występuje wiele odmian kolorystycznych chomików o futrze satynowym. Futro satynowe samo w sobie jest krótkowłose, i nie powinno być wełniste ani aksamitne.
Gen satynowy (S) jest genem dominującym. Oznacza to, że sparowanie dwóch chomików o futrze innym niż satynowe nie da w efekcie żadnego młodego o takim futrze. Jeśli jednak jeden z rodziców będzie satynowy, a drugi inny, to w wyniku sparowania powstanie mieszanka chomicząt, jedne będą satynowe (większość) a pozostałe takie jak drugi chomik.
Nie powinno się parować dwóch chomików satynowych, ponieważ obarczone to jest dużym ryzykiem, że młode urodzą się z wadami genetycznymi. W wyniku takiego sparowania powstaje gen „podwójny satynowy” – SS. Ma on wpływ na gęstość futra (jest zdecydowanie bardziej rzadkie), i na strukturę włosa. Młode o genie SS mają zdecydowanie mniej włosów na centymetr kwadratowy futra. Włosy są cienkie, mają nieregularną długość, są najeżone, wyglądają jak szczecina. Czasami młode mogą przez całe życie być prawie nagie. Nie ma to wpływu na zdrowie ogólne, ale takie futro nie wygląda zbyt atrakcyjnie.
Futro satynowe może być mieszane z futrem długowłosym oraz rex (wtedy włosy nie są już takie krótkie).


Futro rex

Sierra Exif JPEGChomiki syryjskie o takim futrze mają włosy lekko pokręcone lub faliste. Również wąsy czuciowe są pofalowane, lub całkiem zakręcone. Stwarza to dosyć ciekawe wrażenie wzrokowe. Włosy są kędzierzawe. Chomiki o futrze rex mogą być i krótkowłose i długowłose, jednakże u chomików krótkowłosych widać zdecydowanie wyraźniej pofalowanie futra, a włosy są bardziej pozbijane w pukle. Futro rex spotyka się częściej u chomików krótkowłosych. Występują różne odmiany kolorystyczne futra rex, jednak dość często kolor jest „wypłowiały” w porównaniu do standardu.
Gen rex (rx) jest genem recesywnym, to znaczy, że aby otrzymać w miocie chomiki o takim właśnie futrze, najlepiej jeśli oboje rodzice będą mieli futro rex. W takim miocie urodzą się wszystkie młode z futrem rex. Jeśli sparujemy jednego chomika rex z innym (ale noszącym gen recesywny rex), to wówczas otrzymamy większość chomików o tym innym futrze, a pozostałą część z futrem rex. Ostatnia możliwość otrzymania młodych o futrze rex, to sparowanie dwóch chomików o innym futrze, ale muszą one nosić recesywny gen rex.
Futro rex może być mieszane z futrem długowłosym oraz satynowym.




Cechy ogólne

chomik_syryjskiChomik syryjski jest mniejszy od chomika europejskiego. Waży od 120g (osobniki dziko żyjące) do 160g (osobniki trzymane w laboratoriach oraz trzymane jako zwierzęta domowe). Chomik trzymany w niewoli nie powinien być ani zbyt gruby – kształt walca – ani zbyt chudy – gdy widać im przez skórę kosteczki. Chomik o odpowiedniej masie ciała powinien mieć krępą budowę ciała, a przy bieganiu powinno dać się zauważyć linię talii. Chomik syryjski osiąga 15 do 18 cm długości, natomiast długość ogona wynosi około 8 mm. Temperatura ciała tych zwierząt osiąga 36,8 do 38ºC. Oddychają z prędkością 35 do 135 wdechów na minutę. Częstotliwość bicia serca to od 200 do 500 razy na minutę. Chomiki żyją przeciętnie od 2 do 4 lat. Chomiki widzą bardzo nieostro, są dalekowidzami. Ponadto mają zasięg pola widzenia około 110º. Mają bardzo dobrze rozwinięty słuch, słyszą nie tylko te dźwięki co ludzie, ale również ultradźwięki. Dlatego też śpią ze złożonymi uszami. Najlepiej rozwiniętym zmysłem jest węch. Dzięki niemu chomiki się orientują w terenie, oznaczają rewir swoim zapachem w celach rozpoznawczych. Powonienie służy tym gryzoniom do wyczuwania obcych w swoim rejonie. Dlatego ludzie nie powinni używać perfum czy nowego mydła przed zetknięciem się z chomikiem. Zwierzęta te posiadają wąsy służące im do rozpoznawania swojego położenia, zwłaszcza w nocy. Torby policzkowe służą do chowania pożywienia, są one bardzo rozciągliwe, mogą pomieścić nawet do 20g pokarmu. Po bokach z obydwóch stron posiada chomik gruczoły zapachowe, dzięki którym oznacza on swój rewir. Chomik syryjski jest gryzoniem, co oznacza, że posiada stale rosnące i bez korzeni siekacze.
Dzikie chomiki syryjskie mają złotobrązową górną część ciała (stąd ich nazwa systemowa), a dolną białą. Formy hodowlane mają wiele innych umaszczeń futra, jak na przykład ciemnobrązowe, czarne, a nawet srokate nie są rzadkością. Gryzonie hodowlane posiadają również różne długości futra. Wyróżnić tutaj należy chomiki długowłose, tak zwane angora, satynowe, krótkowłose oraz rex. Rozbudowany opis rodzajów futra u chomików syryjskich znajduje się.

Przykładowe odmiany kolorystyczne oraz futra u chomika syryjskiego:
• chomik syryjski ubarwiony dziko (góra złotobrązowa, dół biały) jest bardzo witalny, jest również odporniejszy na choroby od pozostałych ras; samce są bardzo agresywne w stosunku do innych chomików
• chomik syryjski srokaty (barwy – dzika, beżowa, szara, czarna i brązowa i wiele innych, mogą posiadać różne kolory oczu) jest bardzo lękliwy i trudny do oswojenia; ponadto odznacza się dużą nerwowością, co powoduje, że bardzo trudne jest utrzymanie razem parki; jest nieco większy od pozostałych ras
• chomik syryjski satynowy (posiada sierść podobną do pluszu, jest ona jedwabiście błyszcząca, chomiki satynowe mogą posiadać sierść zarówno krótką jak i długą) jest raczej pokojowo nastawiony do osobników innych ras, natomiast wrogo do osobników tej samej rasy, szybko można zdobyć jego zaufanie
• chomik syryjski panda (w rzeczywistości panda jest również chomikiem srokatym ale nieco mniejszym, ma ubarwienie brązowe/czarne z białym, głowę ma brązową lub czarną, pręga grzbietowa ciągnie się przez całe plecy, reszta powinna być biała; najczęściej jednak pandą nazywamy również chomiki, które mają więcej kolorowych plam na futrze
• chomik syryjski angora (długa jedwabista sierść, różnorodne ubarwienie, futro jest bardzo miękkie i może osiągać długość nawet do 8 cm); futro samców jest zazwyczaj dłuższe niż u samiczek; samiczki często mają dłuższe futro tylko w tylnej części ciała, co tworzy tak jakby „spódniczkę”); przyjęło się, iż jest on bardzo łagodny również w stosunku do innych chomików, oraz że jest przyjaźniejszy i wierniejszy od innych ras, aczkolwiek nie jest to informacja potwierdzona faktycznym zachowaniem gryzoni; wymaga pielęgnacji grzebieniem z dużymi zębami, ponieważ futro się filcuje i mechaci.


Pochodzenie i występowanie

Naturalnym obszarem na którym spotykane są chomiki syryjskie jest wyżyna Aleppo w północnej Syrii. Jest ona tak niewielka ( zaledwie 10-15 tyś. kilometrów kwadratowych), że żyjące tam chomiki zostały uznane przez IUCN za gatunek zagrożony wyginięciem.
Pierwsza wzmianka w literaturze na temat chomika syryjskiego pochodzi z roku 1797. Gryzoń został opisany przez braci Russel w „History of Aleppo”. W 1839 roku G.R. Waterhaus (określany potem jako odkrywca chomika złocistego) przy współpracy z Londyńskim Towarzystwem Zoologicznym opisał i nadał mu nazwę Mesocricetus auratus. Przez długi czas uznawano chomika syryjskiego za gatunek zaginiony lub wymarły. Po raz kolejny „odkryty” został on przez profesora Israela Aharoni 12 kwietnia 1930 roku. Złapał on samicę chomika złocistego z 12 młodymi. Trzy z młodych przeżyły podróż do Jeruzalem i zostały przez profesora rozmnożone w Henbrew Universitz of Jerusalem. Z tych kilku wywodzą się wszystkie obecne domowe i laboratoryjne chomiki syryjskie. W 1931 roku chomiki zostały przesłane do Anglii a w 7 lat później do Stanów Zjednoczonych. Do około 1945 roku chomiki zadomowiły się w większości państw europejskich. W tym też roku został w Anglii założony pierwszy „klub chomika”.


Zachowanie dziko żyjących chomików syryjskich

Dziko żyjące chomiki złociste uznawane są za szkodniki w swojej ojczyźnie. Osiedlają się często na obrzeżach pól uprawnych. W Syrii jest w dzień w lecie (w okresie dojrzewania zbiorów) bardzo gorąco. W nocy natomiast temperatura znacznie opada. W zimie z kolei jest bardzo zimno. Chomik musiał się zatem przystosować do takich warunków temperaturowych i pogodowych. W lecie przesypia on gorący dzień w swojej norze. Nora wykopana jest zazwyczaj na głębokość 40 do 90 cm. Na takiej głębokości nawet w upalny dzień jest w środku chłodno, około 10ºC. Jeśli chomikowi jest za ciepło, kopie on głębszą norę, jeśli za zimno – nora jest płytsza. Jama chomika jest złożona z kilku komór, przeciętnie 3 do 5. W największym pomieszczeniu gryzoń umieszcza swoje zapasy, czasem na zapasy zużywa on więcej niż jedno pomieszczenie. W drugiej co do wielkości dziurze chomik składa wszelkie napotkane na swojej drodze miękkie i przytulne materiały jak siano, trawa czy kwiaty. Komora ta służy mu jako gniazdo, tu przesypia on gorące dni i zimę oraz wychowuje młode. Jedno z pomieszczeń służy chomikowi za toaletę – wykopana jest ona jak najdalej od gniazda i zapasów.
Łowy dzikich chomików trwają zazwyczaj od 1 do 5 w nocy. Dzięki swojemu doskonale rozwiniętemu powonieniu oraz słuchowi może on bez problemów znaleźć w nocy pożywienie. Ponieważ Syria nie jest zbyt urodzajnym terenem zwierzę musi spędzić dużo czasu na poszukiwaniu pożywienia. Tylko w lecie dostępna jest wystarczająca ilość pożywienia, dlatego chomiki wykształciły zdolność „chomikowania” zapasów.
W warunkach naturalnych chomik złocisty przesypia zimę. Temperatura ciała oraz funkcje organizmu są ograniczone do minimum, wręcz może się wydawać, że chomik umarł. Ze snu zimowego chomiki wybudzają się tylko w celu skorzystania z zapasów lub toalety.
W warunkach hodowlanych chomiki bardzo rzadko zapadają w sen zimowy. Dzieje się tak tylko wtedy, gdy temperatura pomieszczenia, w którym przebywają, spada poniżej 5ºC. Chomików po zapadnięciu w sen zimowy nie powinno się wybudzać, jeśli jednak jest to konieczne należy to robić bardzo powoli i ostrożnie, a temperaturę podnosić stopniowo.


Rozmnażanie

Ciąża u chomików syryjskich trwa przeciętnie 16 dni. Po tym okresie samica rodzi przeciętnie 2 do 5 młodych. Ponieważ chomiki są bardzo płodne, możliwe jest nawet do 8 porodów rocznie, jednakże bardzo one wyniszczają samicę. Po około 38-40 dniach młode są już w pełni dorosłe i gotowe do rozrodu.


Odżywianie

Chomiki syryjskie żywią się przede wszystkim roślinami, świeżymi jak i suszonymi, liśćmi, korzeniami, owocami, orzechami i nasionami. W ich diecie ma również miejsce pokarm zwierzęcy. Chomiki żywią się owadami dorosłymi (w formie imago) i ich stadiami przejściowymi, jak poczwarki czy larwy. Nie pogardzą również ich jajeczkami. Chomiki mogą w środowisku naturalnym zjadać nawet małe ssaki.


Trzymanie chomika w domu

Zalecane są dla chomików syryjskich duże klatki (minimalna powierzchnia to 80 na 40 cm). Im większa jest klatka tym lepiej się w niej czują. Optymalna powierzchnia dla dorosłego chomika syryjskiego równa jest 1 m². Klatka nie powinna stać w miejscach narażonych na szybkie zmiany temperatury, oraz w przeciągach. Kołowrotek dla chomika syryjskiego powinien mieć około 25 cm średnicy, mniejsze są za małe, co może prowadzić do wykrzywienia bardzo ważnych dla chomika wąsów, do wypadnięcia chrząstek międzykręgowych. Nie powinno się używać kul „dla chomików”, są one szkodliwe dla zdrowia chomika.



Chomiki samodzielnie pielęgnują swoje futerko, więc rasy krótkowłose nie potrzebują pomocy właścicieli. Jeżeli czesanie sprawia chomikowi przyjemność, możemy szczotkować futerko miękką szczoteczką do zębów. Zabieg taki nie czyni mu krzywdy i pomaga usunąć nagromadzony w sierści brud i kurz. Chomik czesany codziennie przyzwyczaja się do zabiegów i nie przeciwstawia się, gdy jest to potrzebne do zachowania zdrowia. Pamiętajmy… nie kąpiemy chomika! Kąpiele stosujemy jedynie w skrajnych przypadkach (np. gdy chomik wpadł w lepką lub niebezpieczną dla zdrowia substancję).




Absolutnie niezbędnym akcesorium jest kółko, które pozwala chomikowi rozruszać nogi również na malej przestrzeni. Jeśli klatka jest dość duża, można połączyć rulony, pudełeczka i inne przedmioty, po których chomik będzie biegał. Trzeba również pamiętać o gałązkach do ścierania ząbków.Nie wolno wkładać do klatki przedmiotów lakierowanych, ponieważ są toksyczne, ani niczego, co chomik może połknąć, a czego nie mógłby strawić.

           

Chomiki załatwiają się zawsze w tym  samym rogu klatki, więc można tam położyć pojemniczek z piaskiem. Klatka będzie zadbana, a nasz chomik uszczęśliwiony, ponieważ z natury jest czyścioszkiem.

 

 

poniedziałek, 30 lipca 2012

Do wymoszczenia gniazdka idealne są : absorbujący papier do pieczenia, papier toaletowy, podarte chusteczki higieniczne i siano. Słoma jest zbyt szorstka i mogłaby zranić pyszczek itorby policzkowe chomika.

Można kupić klatkę z plastikowym domkiem, który ma otwierany dach, co ułatwia czyszczenie.Chomik wyściela domek materiałem, jaki znajduje w klatce i robi z niego gniazdko, do którego wchodzi kiedy chce pobyć sam. Domek nie jest jednak konieczny, ponieważ chomiki lubią robić jamę w wybranym rogu klatki.

Dno klatki powinno być grubo posypane wyściółką wchłaniającą, ale nie może to być nic drażniącego ani pylistego. Najlepsze są puste kolby kukurydzy, trociny i przede wszystkim siano, z którego chomik często robi sobie jamę. Wszystko to można znaleźć w sklepach zoologicznych.Lepiej nie kupować ziarnistego piasku dla kotów, ponieważ chomik ma delikatne łapki i będzie mu się chodziło jak po kolcach.

           

 

 
1 , 2 , 3 , 4 , 5